Süresiz ücretsiz paket, kredi kartı gerekmez - Ücretsiz Başlayın →
Ana Sayfa›Kaynaklar›Sözlük

Ödeme dünyasının terimlerini hızla öğrenin

Sanal POS, 3D Secure, link ile ödeme, fintech ve tahsilat süreçleriyle ilgili tüm temel kavramları sade Türkçe açıklamalarla bir araya getirdik.

Kategoriye Göre Keşfedin

Aşağıdan kategori seçip filtreleyebilirsiniz

Harfe Göre Filtrele

A

Açık Bankacılık

Bankacılık & Transfer

Müşterinin izniyle banka hesap ve işlem verisinin üçüncü taraflara güvenli API üzerinden açılmasını sağlayan, regülasyon temelli finansal hizmet modelidir.

Akıllı Yönlendirme

Ödeme Sistemleri

Bir tahsilatı, kart BIN'i ve banka eşleşmesine göre en uygun (yüksek başarı oranlı veya düşük komisyonlu) sanal POS'a otomatik yönlendiren teknolojidir.

AML (Aklama Önleme)

Risk & Güvenlik

Suç gelirlerinin finansal sisteme sokulup meşrulaştırılmasını engellemeye yönelik düzenleme, prosedür ve teknoloji bütünüdür.

API

Teknik & Entegrasyon

Yazılımların birbiriyle veri alışverişi yapabilmesi için tanımlanmış uygulama programlama arayüzüdür; ödeme entegrasyonlarının temel iletişim katmanıdır.

Apple Pay

E-Ticaret & Müşteri

Apple cihazlarında saklanan kartlarla, Touch ID veya Face ID doğrulamasıyla temassız ve online ödeme yapılmasını sağlayan dijital cüzdandır.

Acquirer (İşyeri Bankası)

Ödeme Sistemleri

İşyerine POS hizmeti veren, kart işlemlerini kabul edip parayı işyerine aktaran bankadır; Issuer'ın karşı tarafıdır.

ARN (Acquirer Reference Number)

Ödeme Sistemleri

Bir kart işleminin acquirer tarafında izlenmesini sağlayan, 23 haneli benzersiz takip numarasıdır.

ATM (Otomatik Para Çekme Makinesi)

Bankacılık & Transfer

Banka kartı ile nakit çekme, yatırma, transfer ve ödeme yapılan otomatik makinedir; modern modellerde QR ile temassız işlem mümkündür.

ACS (Access Control Server)

Risk & Güvenlik

3D Secure protokolünde kart sahibini doğrulayan, banka tarafında çalışan sunucudur.

AOV (Ortalama Sipariş Tutarı)

E-Ticaret & Müşteri

Belirli bir dönemde ortalama sipariş başına elde edilen gelir; e-ticarette büyüme ve fiyatlama stratejisinin temel KPI'sıdır.

Alacak Yönetimi

Muhasebe & Vergi

Satıştan doğan alacakların, müşteriye kredi açılmasından tahsil edilmesine kadar planlanması, izlenmesi ve riskinin kontrol edilmesidir.

Alacak Yaşlandırma

Muhasebe & Vergi

Açık alacakların vadesinden bu yana geçen süreye göre 0-30, 31-60, 61-90 ve 90 gün üzeri gibi gruplara ayrılarak raporlanmasıdır.

Açık Hesap

Tahsilat Yöntemleri

Malın ya da hizmetin, çek, senet veya teminat alınmadan yalnız fatura vadesine güvenilerek teslim edildiği vadeli çalışma şeklidir.

B

BDDK

Fintech & Düzenleme

Türkiye'de bankacılık ve finansal kuruluşları düzenleyip denetleyen bağımsız kamu otoritesidir.

BIN (Bank Identification Number)

Ödeme Sistemleri

Bir banka kartının ilk 6 (yeni standartta 8) hanesidir; kartı hangi bankanın çıkardığını, kart tipini ve ülkesini gösterir.

BKM (Bankalararası Kart Merkezi)

Fintech & Düzenleme

Türkiye'deki tüm kart ödeme işlemlerinin takas, mutabakat ve yönlendirme operasyonlarını yürüten bankalar ortaklı altyapı kuruluşudur.

Blokaj (Hesap Blokesi)

Bankacılık & Transfer

Bir bakiyenin geçici olarak kullanılamaz hale getirilmesi; tahsilatlarda mutabakat öncesi POS sağlayıcısının hesaba bloke koyma süresidir.

Banka Kartı (Debit Card)

Ödeme Sistemleri

Vadesiz mevduat hesabına bağlı, harcamanın anında hesaptan düştüğü karttır; kredi kartından farkı borçlanma sunmamasıdır.

BNPL (Şimdi Al Sonra Öde)

Tahsilat Yöntemleri

Müşterinin ürünü hemen alıp ödemesini ileri tarihe veya taksitlere bölmesini sağlayan, kart dışı kredilendirme yöntemidir.

Beyaz Liste (Whitelist)

Risk & Güvenlik

Güvenilir olarak işaretlenmiş ve ekstra kontroller olmadan işlem yapmasına izin verilen kart, kullanıcı, IP veya domain listesidir.

Bakiye

Muhasebe & Vergi

Bir hesabın borç ve alacak toplamları arasındaki farktır; cari hesapta müşterinin ne kadar borçlu ya da alacaklı olduğunu gösterir.

BA-BS Formu

Muhasebe & Vergi

Belirli tutarı aşan mal ve hizmet alışlarının (Form Ba) ve satışlarının (Form Bs) aylık olarak Gelir İdaresi'ne bildirildiği formlardır.

Bayi Yönetimi

Tahsilat Yöntemleri

Bir ana firmanın bayi ağının sipariş, fiyat, vade, limit ve tahsilat süreçlerini tek merkezden planlaması ve izlemesidir.

B2B Tahsilat

Tahsilat Yöntemleri

Bir işletmenin başka işletmelerden (bayi, müşteri firma, distribütör) olan alacaklarını tahsil etmesidir; genellikle vadeli ve cari hesap üzerinden yürür.

Bayi Portalı

Tahsilat Yöntemleri

Bayilerin kendi kullanıcılarıyla girip borçlarını, ödeme geçmişlerini ve ekstrelerini görebildiği ve ödeme yapabildiği çevrim içi ekrandır.

E

e-Arşiv Fatura

Muhasebe & Vergi

e-Fatura sisteminde kayıtlı olmayan alıcılara (genellikle bireysel müşteri) elektronik olarak düzenlenip GİB'e raporlanan faturadır.

e-Defter

Muhasebe & Vergi

Yevmiye ve büyük defter kayıtlarının elektronik ortamda tutulup GİB'e onaylatılarak saklanmasını sağlayan sistemdir.

e-Fatura

Muhasebe & Vergi

Mükellefler arasında elektronik ortamda düzenlenip GİB üzerinden iletilen, kâğıt fatura yerine geçen resmi belgedir.

e-Para (Elektronik Para)

Fintech & Düzenleme

Kart veya hesapta tutulan, ön ödemeli olarak yüklenip ödemelerde kullanılabilen, BDDK/TCMB lisanslı kuruluşların ihraç ettiği elektronik bakiye değeridir.

EFT

Bankacılık & Transfer

Elektronik Fon Transferi - Türkiye'de farklı bankalar arasındaki para transferinin TCMB EFT sistemi üzerinden yapılmasıdır.

EMV Chip

Ödeme Sistemleri

Kartlardaki manyetik şeritten çok daha güvenli olan, kriptografik kart doğrulaması yapan çipli kart standardıdır.

Embedded Finance (Gömülü Finans)

Fintech & Düzenleme

Finansal hizmetlerin (ödeme, kredi, sigorta) finansal olmayan bir uygulama veya platforma doğrudan entegre edilmesi modelidir.

e-İrsaliye

Muhasebe & Vergi

Mal sevkiyatında düzenlenen sevk irsaliyesinin elektronik versiyonudur; e-Fatura mükellefleri için sevkiyatlarda zorunludur.

e-SMM (e-Serbest Meslek Makbuzu)

Muhasebe & Vergi

Serbest meslek erbabının (avukat, doktor, müşavir vb.) hizmet karşılığı düzenlediği elektronik makbuzdur.

ERP Entegrasyonu

Teknik & Entegrasyon

Tahsilat sisteminin Logo, Mikro, Netsis, SAP gibi ERP ve muhasebe yazılımlarıyla otomatik veri akışı kurmasıdır.

Erken Ödeme İskontosu

Muhasebe & Vergi

Vadesinden önce ödeme yapan alıcıya fatura tutarı üzerinden tanınan indirimdir; satıcının tahsilatı hızlandırmak için kullandığı bir araçtır.

K

Kara Liste (Blacklist)

Risk & Güvenlik

Risk içerdiği değerlendirilen kart, IBAN, IP veya e-postaların otomatik olarak reddedildiği güvenlik listesidir.

KDV (Katma Değer Vergisi)

Muhasebe & Vergi

Mal ve hizmet alımlarında tüketicinin ödediği, satıcının devlete aktardığı dolaylı vergidir; Türkiye'de genel oran %20'dir.

Komisyon Oranı (POS)

Ödeme Sistemleri

Sanal POS veya fiziksel POS sağlayıcısının her tahsilattan aldığı yüzdesel ücrettir; tek çekim ve taksitte farklı oranlar uygulanır.

Kredi Kartı

Ödeme Sistemleri

Bankanın belirlediği limit dahilinde anında borçlanma imkanı veren, geri ödemesi belirli bir tarihte yapılan kart türüdür.

KVKK

Fintech & Düzenleme

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu - Türkiye'de kişisel veri işlemenin sınırlarını ve yükümlülüklerini düzenleyen yasadır.

KYC (Müşteri Tanıma)

Risk & Güvenlik

Bir finansal hizmet alan müşterinin kimliğinin, kaynak yapısının ve risk profilinin doğrulanması sürecidir.

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısı (KVHS)

Fintech & Düzenleme

Kripto varlıkların alım-satım, saklama veya transferini yapan, SPK ve MASAK denetimine tabi kuruluşlardır.

Kambiyo Senedi

Bankacılık & Transfer

Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen çek, bono ve poliçenin ortak adıdır; sıkı şekil şartlarına bağlı, devredilebilir kıymetli evraklardır.

Karşılıksız Çek

Risk & Güvenlik

Bankaya ibraz edildiğinde keşidecinin hesabında yeterli karşılık bulunmadığı için kısmen ya da tamamen ödenemeyen çektir.

Kur Farkı

Muhasebe & Vergi

Döviz cinsinden bir alacak ya da borcun, işlem tarihindeki kur ile ödeme veya değerleme tarihindeki kur arasındaki farktan doğan tutardır.

P

PCI DSS

Risk & Güvenlik

Kart verisini saklayan, işleyen veya ileten her kurumun uymak zorunda olduğu uluslararası ödeme kartı güvenlik standardıdır.

Periyodik Tahsilat

Tahsilat Yöntemleri

Belirli aralıklarla (aylık, yıllık) aynı tutarın otomatik olarak müşteriden tahsil edilmesi; abonelik ve üyelik modellerinin temelidir.

POS (Point of Sale)

Ödeme Sistemleri

Fiziksel satış noktasında kart ödemesi alan terminal cihazıdır; çipli, manyetik şeritli ve temassız kartları işleyebilir.

Provizyon (Authorization)

Ödeme Sistemleri

Kart sahibinin bankasından bir işlem tutarının kullanılabilirliği için aldığı onaydır; tahsilatın ilk ve kritik adımıdır.

PSD2

Fintech & Düzenleme

Avrupa Birliği'nin ödeme hizmetleri direktifi; açık bankacılığı zorunlu kılan ve Strong Customer Authentication (SCA) standardını getiren regülasyondur.

PAN (Primary Account Number)

Ödeme Sistemleri

Kart üzerindeki ana hesap numarasıdır; genelde 13-19 hane uzunluğunda, kart şeması ve hesap bilgisini içerir.

Payout (Ödeme Aktarımı)

Ödeme Sistemleri

Tahsilat sağlayıcısının topladığı tutarın işyeri banka hesabına aktarılmasıdır; gün sonu mutabakat ile birlikte yürür.

Phishing (Olta Saldırısı)

Risk & Güvenlik

Sahte e-posta, SMS veya web sitesi aracılığıyla kullanıcının kart bilgisi, şifre veya banka bilgilerini çalmayı amaçlayan saldırı türüdür.

Protesto

Bankacılık & Transfer

Vadesinde ödenmeyen bir senedin ödenmediğinin noter aracılığıyla resmi olarak tespit edilmesidir; alacaklının başvuru haklarını korur.

Proforma Fatura

Muhasebe & Vergi

Satış gerçekleşmeden önce alıcıya ürün, fiyat ve koşulları bildirmek için düzenlenen, vergisel bir hükmü olmayan teklif niteliğindeki belgedir.

S

Sanal POS

Ödeme Sistemleri

İnternet üzerinden kredi/banka kartı tahsilatı yapmayı sağlayan, fiziksel cihaz gerektirmeyen sanal ödeme altyapısıdır.

SDK

Teknik & Entegrasyon

Yazılım Geliştirme Kiti - bir hizmeti kullanmayı kolaylaştıran hazır kütüphane, örnek kod ve dokümantasyon paketidir.

Sepet Terk (Cart Abandonment)

E-Ticaret & Müşteri

Müşterinin sepete ürün eklemesine rağmen ödemeyi tamamlamadan siteyi terk etmesidir; e-ticarette en büyük gelir kaybı kanalıdır.

SWIFT

Bankacılık & Transfer

Uluslararası bankalar arası mesajlaşma ve para transferi sistemidir; her bankanın 8-11 karakterlik bir SWIFT/BIC kodu vardır.

Settlement (Yerleşim)

Ödeme Sistemleri

Kart şemasının (Visa, MC) ve acquirer'ın net olarak bir işlem grubunun parasını netleştirip transfer etmesi sürecidir.

SEPA

Bankacılık & Transfer

Avrupa Birliği'nin Tek Euro Ödeme Alanı - Euro cinsi transferleri yurt içi seviyesinde hızlı ve ucuz yapan birlik standardıdır.

SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)

Fintech & Düzenleme

Türkiye'de sermaye piyasalarını ve borsa işlemlerini düzenleyip denetleyen, kitle fonlama ve kripto borsa lisanslarını veren kurumdur.

Stopaj (Gelir Vergisi Tevkifatı)

Muhasebe & Vergi

Gelirin kaynağında, gelir sahibine ödenmeden önce vergi olarak kesilip devlete aktarılması yöntemidir.

SSL/TLS

Risk & Güvenlik

İstemci-sunucu arasındaki veriyi şifreleyen, HTTPS bağlantısının temelini oluşturan güvenlik protokolüdür.

Sandbox (Test Ortamı)

Teknik & Entegrasyon

Üretim ortamından izole, gerçek para hareketi olmayan ve geliştiricilerin entegrasyonlarını test edebildiği ödeme ortamıdır.

Sadakat Programı (Loyalty Program)

E-Ticaret & Müşteri

Müşterinin alışveriş başına puan/jeton kazanıp sonraki alışverişlerde indirim olarak kullanabildiği müşteri elde tutma sistemidir.

Senet

Bankacılık & Transfer

Borçlunun belirli bir tutarı belirli bir tarihte alacaklıya ödeyeceğini yazılı olarak taahhüt ettiği kıymetli evraktır; ticarette genellikle bono anlamında kullanılır.

SoftPOS

Ödeme Sistemleri

NFC özellikli bir akıllı telefonu ek donanım gerekmeden temassız kartla ödeme kabul eden bir POS'a dönüştüren uygulama tabanlı çözümdür.

T

Taksitli Tahsilat

Tahsilat Yöntemleri

Bir tahsilatın kart sahibinin aylık ekstrelerine bölünerek tahsil edilmesi; müşteriye vade, işyerine ek satış olanağı sağlar.

Tokenization (Kart Saklama)

Ödeme Sistemleri

Kart numarasının yerine geçen anlamsız bir tanımlayıcı (token) üretilerek kart numarasının sistemde saklanmamasını sağlayan güvenlik tekniğidir.

Troy

Ödeme Sistemleri

Türkiye'nin yerli kart ödeme şemasıdır; BKM tarafından işletilir, Visa ve Mastercard'a alternatif olarak konumlandırılmıştır.

TCMB

Fintech & Düzenleme

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası - para politikası, döviz, EFT/FAST sistemleri ve ödeme kuruluşlarının düzenleyicisidir.

TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu)

Fintech & Düzenleme

Bankaların iflas etmesi durumunda mevduat sahiplerini koruyan, mevduatın belirli tutara kadarını güvence altına alan kamu kuruluşudur.

Tevkifat (KDV Tevkifatı)

Muhasebe & Vergi

KDV'nin satıcı yerine alıcı tarafından devlete aktarılması yöntemidir; belirli sektörlerde zorunludur.

Tahsilat

Tahsilat Yöntemleri

Bir alacağın borçludan nakit, kart, havale ya da çek gibi bir yolla fiilen alınmasıdır; satışın paraya dönüştüğü andır.

Tahsilat Yönetimi

Tahsilat Yöntemleri

Alacakların zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesi için ödemelerin talep edilmesi, alınması, kaydedilmesi ve izlenmesi sürecinin bütünüdür.

Temerrüt Faizi

Fintech & Düzenleme

Borcunu vadesinde ödemeyen borçlunun, gecikilen süre için alacaklıya ödemekle yükümlü olduğu faizdir.

Tahsilat Makbuzu

Muhasebe & Vergi

Bir ödemenin alındığını gösteren, ödeyeni, tutarı, tarihi ve ödeme şeklini içeren belgedir; ödeyene verilir.