
Kamu kurumuna, bankaya ya da büyük bir şirkete hizmet veren işletmeler bir gün faturalarının "tevkifatlı" kesilmesi gerektiğini öğrenir. Bu, yalnızca faturaya birkaç satır eklemek değildir: tevkifatlı faturada müşterinin ödeyeceği tutar, faturanın genel toplamından düşüktür. Bunu bilmeyen bir işletme, eksik ödeme geldiğini düşünerek müşterisiyle gereksiz bir tartışmaya girebilir ya da cari hesabında hiç kapanmayan bir fark taşır.
Tevkifat kavramının kısa tanımı sözlükteki Tevkifat maddesindedir. Bu yazıda tevkifatlı faturanın tahsil edilecek tutarı nasıl değiştirdiğini, kimlerin bu faturayı kestiğini, faturada neyin gösterildiğini ve cari hesap ile mutabakattaki karşılığını anlatıyoruz.
Tevkifatlı Fatura Ne Demek?
Normal bir satışta satıcı, mal ya da hizmet bedelinin üzerine KDV ekler, KDV'yi müşteriden tahsil eder ve kendi beyannamesiyle vergi dairesine öder. Tevkifatta ise bu verginin bir kısmını ya da tamamını alıcı, satıcıya ödemez; vergi sorumlusu sıfatıyla kendisi beyan edip öder.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği iki türü birbirinden ayırır. Tam tevkifatta hesaplanan KDV'nin tamamı alıcı tarafından beyan edilip ödenir. Kısmi tevkifatta ise KDV'nin belirlenen oranı alıcı tarafından, kalan kısmı satıcı tarafından beyan edilir. Uygulamada en sık karşılaşılan tür kısmi tevkifattır.
Tahsil Edilecek Tutar Nasıl Değişir?
Tevkifatlı faturada satıcının müşteriden tahsil edeceği tutar, KDV hariç bedel ile KDV'nin tevkif edilmeyen kısmının toplamıdır. Tebliğ bunu açıkça söyler: faturaya, borçlanılan miktar olarak tevkifattan sonra kalan tutar rakam ve yazıyla yazılır.
Örnek hesap: KDV hariç bedeli 100.000 TL olan, yüzde 20 KDV'ye ve 7/10 oranında tevkifata tabi bir hizmet düşünelim. Hesaplanan KDV 20.000 TL'dir. Bunun 14.000 TL'si alıcı tarafından tevkif edilir, 6.000 TL'si satıcıya ödenir. Tevkifat dahil toplam 120.000 TL olsa da satıcının tahsil edeceği tutar 106.000 TL'dir.
Bu örnekteki oranlar yalnızca hesabı göstermek içindir. Hangi işleme hangi tevkifat oranının uygulanacağı tebliğde iş türüne göre ayrı ayrı belirlenir ve zaman içinde değişebilir.
Kimler Tevkifat Uygular?
Kısmi tevkifatı uygulayacak alıcılar tebliğde iki grupta sayılır. Birinci grup KDV mükellefleridir. İkinci grup "belirlenmiş alıcılar"dır: kamu idareleri, kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları, döner sermayeli kuruluşlar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bankalar, kamu iktisadi teşebbüsleri, organize sanayi bölgeleri, borsalar, payları Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler ve tebliğde sayılan diğer kuruluşlar. Her iş türü için hangi alıcı grubunun tevkifat yapacağı tebliğin ilgili bölümünde ayrıca belirtilir.
Tebliğ, KDV mükellefiyeti bulunmayan ve belirlenmiş alıcılar arasında da yer almayan alıcıların kısmi tevkifat kapsamındaki alımlarında tevkifat uygulanmayacağını belirtir. Tebliğdeki örnek, KDV mükellefiyeti olmayan bir apartman yönetimine verilen özel güvenlik hizmetidir.
Hangi İşlemlerde Tevkifat Var?
Kısmi tevkifat uygulanan işlemler tebliğde tek tek sayılır ve bunların dışındaki işlemlerde kısmi tevkifat yapılmaz. Hizmetler arasında yapım işleri, etüt, plan-proje ve danışmanlık, makine ve teçhizat bakım onarımı, yemek servisi, işgücü temini, temizlik ve bahçe bakımı, taşımacılık ve özel güvenlik gibi başlıklar vardır. Bazı mal teslimleri de kapsamdadır. Bir işin kapsamda olup olmadığından emin değilseniz, faturayı kesmeden önce mali müşavirinize sormanız gerekir.
Faturada Neler Gösterilir?
Tebliğe göre tevkifata tabi işlemlerde satıcının düzenlediği belgede şu bilgiler ayrıca gösterilir: işlem bedeli, hesaplanan KDV, tevkifat oranı, alıcı tarafından tevkif edilecek KDV tutarı, tevkifat dahil toplam tutar ve tevkifattan sonra tahsil edilmesi gereken toplam bedel. Faturanın elektronik ortamda nasıl kesildiği sözlükteki e-Fatura maddesinde, genel fatura kuralları Fatura Kesme yazısında anlatılır.
Tevkifata tabi işlemlerle tabi olmayan işlemler aynı faturada yer alabilir. Bu durumda tevkifata tabi bedel, hesaplanan KDV ve tevkif edilen KDV faturada ayrıca gösterilir. Kısmi tevkifatta tutar yönünden bir alt sınır da vardır; sınırın altında kalan işlemlerde tevkifat uygulanmaz. Bu sınır her yıl güncellenir.
Ödeme Yapılmasa da Tevkifat Beyan Edilir
Tevkifatlı işlemlerde tahsilat tarafını ilgilendiren önemli bir kural vardır. Tebliğe göre işlem bedelinin ödenmemesi, faturanın süresinde düzenlenmemesi ya da alıcıya geç ulaşması, alıcının tevkifatı yapıp süresinde beyan etmesine engel değildir. Yani alıcı, satıcıya henüz ödeme yapmamış olsa bile tevkif ettiği KDV'yi işlemin yapıldığı dönemde beyan eder.
Satıcı tarafında ise tevkif edilen KDV, alıcıdan tahsil edilecek bir tutar değildir. Satıcı yalnızca tevkif edilmeyen kısmı tahsil eder ve beyan eder. Tevkifat nedeniyle satıcı lehine iade hakkı doğabilir; iadenin usulü tebliğde ayrıca düzenlenmiştir ve mali müşavirle yürütülmesi gerekir.
Cari Hesap ve Mutabakattaki Karşılığı
Tevkifatlı faturada en sık görülen sorun, cari hesapta faturanın genel toplamla kaydedilmesidir. Örnekteki faturayı 120.000 TL olarak kaydeden satıcı, 106.000 TL'lik ödeme geldiğinde 14.000 TL'lik bir açık görür. Oysa bu tutar müşterinin borcu değildir; müşteri onu vergi dairesine ödemektedir.
Bu yüzden tevkifatlı faturaların cari hesaba tevkifat sonrası tutarla işlenmesi, ödeme talebinin ve ödeme linkinin de bu tutarla hazırlanması gerekir. Dönem sonu mutabakatta iki tarafın bakiyesi arasında tevkifat tutarı kadar fark çıkıyorsa, sorunun kaynağı çoğunlukla budur. Mutabakat sürecinin işleyişi Online Mutabakat yazısında anlatılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Genel Toplamı Talep Etmek: Müşteriden tevkif edilen KDV'yi de istemek, hem gereksiz bir tartışmaya hem de çift ödeme riskine yol açar.
- Cari Hesaba Yanlış Tutar İşlemek: Faturayı tevkifat dahil tutarla kaydetmek, kapanmayan bir bakiye farkı bırakır.
- Kapsamı Yanlış Değerlendirmek: Tebliğde sayılmayan bir işlemde tevkifat uygulamak ya da kapsamdaki bir işlemde uygulamamak düzeltme gerektirir.
- Alıcının Durumuna Bakmamak: Aynı hizmet, KDV mükellefi olmayan ve belirlenmiş alıcılar arasında da yer almayan bir alıcıya verildiğinde tevkifatsız faturalanır.
- Sınırı Unutmak: Kısmi tevkifatta tutar sınırının altında kalan işlemlere tevkifat uygulanmaz; sınırı aşan işlemlerde ise tutarın tamamı üzerinden tevkifat yapılır.
Ne Zaman Mali Müşavire Danışmalı?
Kamu kurumlarıyla ya da büyük şirketlerle ilk kez çalışacaksanız, işinizin tevkifat kapsamında olup olmadığını ve hangi oranın uygulanacağını işe başlamadan önce mali müşavirinizle netleştirin. Tevkifat nedeniyle oluşan KDV iadesi, tevkifatlı işlemlerde mal iadesi ya da bedel değişikliği gibi düzeltmeler ise uzman desteği gerektiren işlemlerdir.
Tahsilat360'ta Tevkifatlı Faturanın Tahsilatı
Tahsilat360'ta faturadan doğan borç cari hesaba kaydedilir ve tahsilat bu kayda karşı izlenir. Tevkifatlı faturalarda borcu tevkifat sonrası tutarla kaydetmek, ödeme linkinin de doğru tutarla gönderilmesini sağlar. Ücretli paketlerde cari mutabakat ve ekstre gönderimi panelden yapılır; Paraşüt ve Bizim Hesap bağlantılarıyla fatura ve tahsilat kayıtları muhasebe programına aktarılır. Ödemenin hangi anda tahsil edilmiş sayılacağı Tahsil Edildi Ne Demek? yazısında anlatılır.
Sık Sorulan Sorular
Tevkifatlı faturada müşteri ne kadar öder?
Müşteri, KDV hariç bedel ile KDV'nin tevkif edilmeyen kısmının toplamını öder. Tevkif edilen KDV'yi satıcıya değil, vergi sorumlusu sıfatıyla vergi dairesine öder.
Tevkifatlı faturayı kim keser?
Faturayı her zamanki gibi satıcı keser. Tevkifatı ise alıcı uygular ve beyan eder. Satıcı, faturada tevkifat oranını, tevkif edilecek KDV'yi ve tevkifattan sonra tahsil edilecek tutarı ayrıca gösterir.
Alıcı ödemeyi geciktirirse tevkifat beyanı da gecikir mi?
Hayır. Tebliğe göre işlem bedelinin ödenmemesi, alıcının tevkif ettiği KDV'yi işlemin yapıldığı dönemde beyan etmesine engel değildir.
Her alıcıya tevkifatlı fatura kesilir mi?
Hayır. Kısmi tevkifatı yalnızca tebliğde sayılan alıcılar, tebliğde sayılan işlemlerde uygular. KDV mükellefi olmayan ve belirlenmiş alıcılar arasında da bulunmayan alıcılara yapılan işlemlerde tevkifat uygulanmaz.
Tahsilat, ödeme sistemleri ve cari hesap yönetimi üzerine yazıyor.
