
Mağazanın vitrininde "Peşin fiyatına 6 taksit" yazar. Müşteri için teklif açıktır: Ürünü aynı fiyata alır, ödemeyi aylara yayar ve fazladan bir şey ödemez. Satıcı için durum o kadar açık değildir. Taksitin bir maliyeti vardır ve bu maliyet müşteriye yansıtılmıyorsa birinin üstlenmesi gerekir.
Bu yazıda vade farksız taksitin ne demek olduğunu satıcının gözünden anlatıyoruz: taksit maliyetinin neden satıcıda kaldığını, bunun fiyatlamaya ve nakit akışına etkisini ve taksitli satış yapan işletmenin karar vermeden önce neye bakacağını ele alıyoruz.
Vade Farksız Ne Demek?
Vade farkı, ödemenin ileri bir tarihe ya da taksitlere yayılması karşılığında fiyata eklenen tutardır; kısa tanımı sözlükteki vade farkı maddesindedir. Vade farksız satışta bu tutar eklenmez: Müşteri, peşin ödediğinde ödeyeceği fiyatın aynısını taksitlerle öder.
Kredi kartıyla yapılan vade farksız taksitte müşteri, toplam tutarı kartının ekstresinde aylara bölünmüş olarak görür ve peşin fiyattan fazlasını ödemez. Satıcı tarafında ise taksitli işlem, POS anlaşmasında taksit sayısına göre tanımlanmış ücretiyle işlenir. Müşteriye vade farkı yansıtılmadığı için bu ücretin tamamı satıcının satıştan elde ettiği tutardan düşülür. Yani "vade farksız", müşteri için faizsiz taksit; satıcı için ise maliyeti kendi kârından karşılanan taksit demektir.
Taksitli Satışın Maliyeti Nereden Gelir?
Kartla yapılan her satışta banka ya da ödeme kuruluşu üye işyerinden bir ücret alır. Taksitli işlemlerde bu ücret, taksit sayısına ve kart programına göre POS anlaşmasında ayrıca belirlenir. Bankaların taksitsiz işlemlerde alabileceği üye işyeri ücretine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tavan koyar; taksitli işlemlerin ücreti ise anlaşmadaki tablodan okunur. Kurallar ve tavanlar POS Komisyon Oranları yazısında anlatılır.
Maliyetin ikinci kaynağı zamandır. Taksitli satışta tutarın işletmenin hesabına ne zaman ve nasıl aktarılacağı da POS anlaşmasının konusudur. Satış bugün yapılmış olsa da paranın hesaba geçiş düzeni, nakit akışını doğrudan etkiler; bu konu POS Cihazından Çekilen Para Ne Zaman Hesaba Geçer? yazısında ele alınır.
Taksit Sayısının Sınırları
Kredi kartıyla taksitli satış serbest değildir. Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelik'e göre kredi kartlarıyla yapılan mal ve hizmet alımlarında taksitlendirme süreleri, ilgili bakanlık ve başkanlıkların görüşü alınarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından belirlenir. Bu nedenle bir üründe sunulabilecek en yüksek taksit sayısı yalnızca işletmenin tercihine bağlı değildir. Kurul kararları değişebildiği için işletme, kendi ürün grubunda uygulanabilen taksit sayısını POS'u veren kuruluştan öğrenmelidir.
Aynı yönetmeliğe göre taksitli alımda kart çıkaran kuruluş, yapılan toplam harcama tutarını kart limitinden düşer. Yani 12 taksitli bir satışta müşterinin kartında toplam tutar kadar limit bulunması gerekir. Limit yetmediğinde ödeme onaylanmaz; bu durumun nedenleri Provizyon Alınamadı yazısında anlatılır.
Vade Farksız Taksit Fiyatlamayı Nasıl Etkiler?
Vade farksız taksit bir satış aracıdır ve doğru kullanıldığında sepeti büyütür. Ama maliyeti fiyatlamaya katılmazsa kâr marjı sessizce erir. Karar vermeden önce şu sorulara cevap aranmalıdır:
- Marj Yetiyor mu? Ürünün kâr marjı, taksitli işlem ücretini karşıladıktan sonra hâlâ hedeflenen düzeyde mi?
- Kaç Taksit? Taksit sayısı arttıkça işlem ücreti de değişir. Her ürün grubu için hangi taksit sayısına kadar vade farksız satış yapılacağı ayrı belirlenmelidir.
- Hangi Kartlar? Taksit ücreti kart programına göre farklılaşabilir. Kampanya hangi kartları kapsıyor?
- Nakit Ne Zaman Gelir? Taksitli satışın hesaba aktarım düzeni, ödeme takvimine uyuyor mu?
Bu hesabı yapmanın pratik yolu, aynı ürün için peşin satıştan ve her taksit seçeneğinden kalacak tutarı yan yana koymaktır. Taksit tutarlarını görmek için taksit hesaplama, vade farkı eklenmiş fiyatı bulmak için vade farkı hesaplama aracı kullanılabilir.
Vade Farksız mı, Vade Farklı mı?
Her satışta vade farksız taksit sunmak zorunlu değildir. Bazı işletmeler belirli taksit sayısına kadar vade farksız, üstünde vade farklı satış yapar; bazıları yalnızca kampanya dönemlerinde vade farksız taksit sunar. Bir diğer yol da taksit maliyetinin bir kısmını fiyata yansıtmaktır. Hangisi seçilirse seçilsin, müşteriye gösterilen fiyatın ve taksit koşulunun açık olması gerekir.
İşletmeler arası satışta konu farklı işler. Toptan ve bayi satışında ödemeyi zamana yaymanın yolu yalnızca kart değildir; vadeli cari hesap, çek ve senet de kullanılır. Bu durumda vade farkı, ödeme koşulunun parçası olarak sözleşmede ya da faturada konuşulur. Senetle vadeli satışın tahsilat tarafı Senet Tahsilatı yazısında anlatılır; vadeli satışın alacak süresine etkisi ise Alacak Devir Hızı ile ölçülür.
Sık Yapılan Hatalar
- Taksit Ücretini Fiyata Katmamak: Vade farksız taksitte işlem ücreti satıcıda kalır. Fiyatlama bu ücret düşülmeden yapılırsa kâr eksik hesaplanır.
- Bütün Ürünlere Aynı Taksiti Vermek: Marjı düşük ürünlerde uzun vade farksız taksit zararlı olabilir. Taksit kuralı ürün grubuna göre belirlenmelidir.
- Taksit Sınırını Bilmemek: Kredi kartında taksitlendirme süreleri Kurul kararıyla belirlenir; kampanya, ürün grubunda uygulanabilen taksit sayısı öğrenilmeden kurulmamalıdır.
- Aktarım Düzenini Sormamak: Taksitli satışın hesaba geçiş düzeni bilinmeden nakit planı yapılırsa ödeme takvimi sapar.
- Müşterinin Limitini Hesaba Katmamak: Taksitli işlemde toplam tutar kart limitinden düşüldüğü için yüksek tutarlı taksitli satışlar limit nedeniyle reddedilebilir.
Tahsilat360'ta Taksit Yönetimi
Tahsilat360'ta taksit seçenekleri kart programına ve POS anlaşmasına göre tanımlanır; kart programı ve taksit sayısına göre oran tablosu oluşturulur ve birden fazla taksit grubu farklı müşteri gruplarına atanabilir. Müşteri ödeme sayfasında yalnızca kendisine tanımlı taksitleri görür. Komisyon oranını ödeme kuruluşu ya da bankayla yapılan anlaşma belirler; Tahsilat360 komisyon oranı belirlemez ve işlemlerden komisyon kesmez. Birden fazla POS kullanan işletme, her kart programı için işlemin hangi POS'tan geçeceğini kendisi seçer. Ayrıntılar taksitli online tahsilat sayfasında anlatılır; taksitli tahsilatın kısa tanımı sözlükteki taksitli tahsilat maddesindedir.
Sık Sorulan Sorular
Vade farksız ne demek?
Ödemenin taksitlere yayılmasına rağmen fiyata vade farkı eklenmemesi demektir. Müşteri peşin fiyatı taksitlerle öder; taksitli işlemin maliyetini satıcı üstlenir.
Vade farksız taksitin maliyetini kim öder?
Satıcı öder. Taksitli işlem için POS anlaşmasında tanımlı ücret, müşteriye yansıtılmadığı için satıştan elde edilen tutardan düşülür.
Taksit sayısını işletme serbestçe belirleyebilir mi?
Taksit sayısı serbest değildir. Kredi kartıyla taksitlendirme süreleri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından belirlenir; bir ürün grubunda uygulanabilen taksit sayısı POS'u veren kuruluştan öğrenilir.
Taksitli satışta müşterinin kart limiti nasıl etkilenir?
Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelik'e göre taksitli alımda toplam harcama tutarı kart limitinden düşülür. Bu nedenle müşterinin limitinin toplam tutara yetmesi gerekir.
Tahsilat, ödeme sistemleri ve cari hesap yönetimi üzerine yazıyor.
